YANGIN ALGILAMA ve UYARI SİSTEMLERİ

Ülkemizde önemli yerleşim merkezlerinde meydana gelen yangınlar büyük zararlar vermesine rağmen, yangın güvenlik önlemlerine gereken önem verilmemiş ve hâlkımız yangına karşı can ve mal güvenliğinin sağlanması için yangın önleyici ilkeler şimdiye kadar  yeterince belirlenmemiştir. Yangın çok hızlı büyümektedir. İlk beş dakikada çok şey olup bitmekte, ateş bacayı sarmaktadır.

Yakın geçmişe kadar yangın denildiğinde hep itfaiye ve itfaiye denildiğinde söndürme akla gelmiştir. İtfaiye dışında yangını önleme ve eğitim hep ikinci planda kalmıştır. Gelişmiş ülkelerde çıkan yangın miktarı ülkemizde çıkan yangın miktarına oranla çok fazla olmasına rağmen zarar miktarı, ülkemizde daha fazla  olmaktadır. Bu yüzden de itfaiyeye ve diğer birimlere gereken zamanda haber verilmesi için gerekli yerin ya da tesisin, yangını algılama ve ihbar sisteminin düzenli ve gerektiği gibi yapılması gerektiği yeni teknolojik sistemlerin kurulması ve yapılması zamanla gelişen olaylar neticesinde tecrübe edilmiş ve uygulanmaya

başlanmıştır.

İtfaiye teşkilatı ise standartlara göre yangın yerine en kısa zamanda yetişecek şekilde planlanmıştır. Dolayısıyla itfaiye gelmeden önce yangına ilk müdahâleyi yapmak zorunluluğu vardır. Herkes önce yangınla savaş için gerekli bütün önlemleri almalı, sonra Müdahâle ve Tahliye Ekiplerini oluşturmalıdır. Ayrıca Özel Yangın Yönetmeliği hazırlanılarak; yangın çıktığı anda uygulanması gereken Acil Müdahâle ve Tahliye Planları, ekiplerin görevleri adım adım açıklanarak belirtilmelidir. Müdahâle Ekipleri “Yangın Güvenlik Eğitimi”nden geçirilmeli ve yılda en az bir kez söndürme tatbikatı yapmalıdırlar.

YANGIN TARİHÇESİ HAKKINDA BİLGİ

Acil durumlarda kullanılan madeni çanlardan sonra ilk elektrikli zil 1891’de ABD’de üretilmiştir. İlk alarm butonu 1900’de, ilk elektrikli siren de 1914 yılında üretilmiştir. Klasik yangın algılama ve uyarı sistemleri  ise 1930’lu yıllarda, binalara ve fabrikalara kurulmaya başlamıştır. 1936’da ilk cam kırma tip alarm butonu, 1970’de sıcaklık detektörleri, 1976’da ise iyonizasyon duman detektörleri üretilmiştir.

Mikroişlemcilerin 1980’li yıllarda büyük bir gelişme göstermesinden sonra adreslenebilir yangın algılama ve uyarı sistemleri geliştirilmiştir.

Yangın Algılama ve İhbar Sistemi sürekli denetleme özelliğine sahip, bir hayat koruma sisteminin gereksinimlerini karşılayacak yapıda olacak, sistem içinde kullanılan yangın kontrol paneli, dedektörler, giriş/çıkış modülleri mikroişlemci kontrollü olacaktır.

Yangın Algılama ve İhbar Sistemi tasarımında genişleyebilirlik ve esneklik esas alınacaktır. İstenildiğinde sadece yazılım bazında yapılacak değişikliklerle mevcut senaryolar kolaylıkla değiştirilebileceği gibi ileride oluşabilecek ihtiyaçlar doğrultusunda dedektör, modül v.b. ekipman ilave etmek kablaj ve sistem mimarisi açısından çok kolay olmalıdır. Yangın algılama panelleri, haberleşme için LAN (Local Area Network)’ ı kullanacaktır.    Yangın algılama ve uyarı sistemleri, yangını henüz başlangıç aşamasında algılayarak müdahaleyi hızlandırıp can ve mal kaybını önlemek için kurulurlar.

Yangının oluşabilmesi için oksijen+ısı+malzeme olması gereklidir. Bu üçlüden biri eksikse yangın gerçekleşmez.

YANGIN ALGILAMA ve UYARI SISTEMLERI

Can ve mal varlığı kayıplarını asgari bir düzeye indirgemeyi amaçlayan yangın sistemleri güvenlik    önlemlerinde ilk sırayı alır. Bu sistemlerin kurulması temmuz 2002 tarihinde yayınlanan yönetmelikle zorunlu kılınmıştır. Yangın sistemleri erken uyarı ve müdahale aşamalarından oluşur. Erken uyarı sistemleri yangını başlangıç aşamasında algılar ve müdahale aşamasını kolaylaştırır.

Genel olarak erken uyarı sistemleri, yangının üç karakteristik özelliği olan duman, ısı ve alevden birini veya ikisini algılayarak çalışır. Duman, ısı ve alev risklerini algılamak için üretilmiş değişik detektör tipleri mevcuttur.

Yangın uyarı ve söndürme sistemleri doğru malzeme seçimi ve doğru montaj yapıldığı zaman işlev kazanırlar. Bakımları ve servisleri de yapıldığı zamanlar da doğru sistemler olmaya devam ederler.

Duman, ısı ve alev detektörleri hiçbir zaman bir uygulama için tek başlarına yeterli değildirler. Çoğu zaman bir arada kullanılırlar.

Yangın ihbar sistemleri, dedektörlerinden aldığı yangın alarmı bilgisini yorumlayarak çıkışlarını (söndürme sistemi, siren, telefon hattı vs.) aktif hale getiren sistemlerdir.  Sistemin 3 temel işlevi vardır:

  • Bilgilendirme
  • Yetkili Mercileri Yönlendirme
  • Söndürme Sistemini Aktif Duruma Getirme (Söndürme Sistemi Mevcut ise)
  1. KLASİK (KONVANSİYONEL) SİSTEMLER
  2. ADRESLENEBİLİR SİSTEMLER;
    a. Dijital Adreslenebilir Sistemler
    b. Analog Adreslenebilir Sistemler
    c. Elektronik Adreslenebilir Sistemler (Interaktif)
  1. KLASİK (KONVANSİYONEL) SİSTEMLER;

Yangın bölgelerine ayırma (Zonlama) ilkesi ile çalışan bu sistemler, kontrol panelinden yangın bölgesine götürülen bir çift kabloya paralel olarak bağlanan detektörler bu iki telli hattan hem enerjiyi alırlar, hem de uyarı sinyalini panele gönderirler.\r\nKlasik sistemlerde karar yetkisi detektörlerindir. Belirli bir bölgede bulunan detektörler ve/veya butonlar birbirine paralel bağlanarak kontrol paneline tek bir bilgiyi iletecek şekilde bağlanırlar. Bu bölgedeki detektörlerin hangisi alarm verirse versin., kontrol panelinden o bölgeye ait uyarı alınacaktır. Eğer o bölgede 15-20 detektör var ise arıza ya da alarm bilgisinin hangi detektörden geldiğini öğrenmek, o yangın bölgesine gitmeden öğrenebilmek mümkün değildir.\r\nBu yaklaşım yangına müdahale açısından ilk bakışta yanlış olmayabilir. 20 Detektörün bulunduğu geniş bir alandan yangın uyarı sinyali geldiğinde o bölgeye ulaşmak itfaiye ekibi için yeterlidir. Olaya arıza açısından bakıldığında hattaki herhangi bir kopukluğun yerini saptamak hiç kuşku yok ki zaman ve enerji kaybıdır.\r\nKlasik sistemlerin bazı olumsuzluklarını saymak adreslenebilir yangın algılama ve uyarı sistemlerinin getirdiği olanakları daha iyi anlamamıza yardımcı olur.\r\nKlasik sistemlerde her bir ihbar hattından merkezi panele kablo çekilir. Bu da kontrol panelinden çevreye yayılan çok sayıda kablo demektir.\r\nYangın zonları bir kere belirlenip ihbar hatları tesis edildikten sonra bu bölgelerde yapılabilecek yenilemeler, tesisatta yapılacak değişikliklerle mümkündür.\r\nAynı hatta bağlanan çeşitli tipte detektör ve butonlardan gelen sinyaller birbirinden ayırt edilemez.\r\nDetektörler elektronik olarak basit bir karsılaştırıcıdan oluşurlar. Fiziksel bir büyüklük elektriksen bir büyüklüğe dönüştürülerek önceden belirlenmiş bir referans değer ile karsılaştırılmaktadır. Bu değer alarm limitini asarsa ‘Yangın var…!’ sinyali kontrol paneline gönderilmektedir.

  1. ADRESLENEBİLİR SİSTEMLER;
  2. Dijital Adreslenebilir Sistemler
      1. Bu tip sistemlerde her bir dedektörün panel tarafından tanınan kimlik kodu bulunmaktadır, bu sayede alarm durumunda algılama yapan dedektörün tam olarak yeri panel üzerinden görülebilmektedir. Adresli sistemlerde marka ve modele bağlı olarak, her bir bölgeye 128 adete kadar dedektör bağlanabilmektedir. Dedektörlerle panel tarafından bire bir haberleşmesi sayesinde hat kopuklukları ve arızaların hangi dedektörden kaynaklandığı panel üzerinden görülebilmektedir. Sistem maliyeti Konvansiyonel sistemlerle kıyaslandığında oldukça yüksektir.Aynı çevrim hattına çok sayıda kendini tanımlayan detektörün bağlanmasına olanak tanıyan, ayni ihbar hattı üzerinden detektörler bir sinyal gönderdiklerinde kendi adreslerini de panele bildiren sistemlerdir.Adreslenebilir sistemlerin bazı genel özelliklerini barındıran dijital adreslenebilir sistemlerin en temel özellikleri aşağıdaki gibidir.\Ayni bir çift kabloya bağlı çok sayıda detektörün her birinden bağımsız sinyaller alınır. Yani detektörlerin ve butonların her biri bireysel bir s-adrese sahiptirler.b.Yangın zonları yazılım aracılığıyla tamamlandığından detektör ve butonlar bulundukları yerler dikkate alınmaksızın, kablo tesisatı açısından en uygun şekilde çevrim hattına bağlanırlar.c. Ayni çift kabloya çok sayıda detektör bağlandığından kablo miktarından büyük tasarruf sağlanmaktadır.\r\nd. Yangın algılama ve uyarı sistemlerinden bilgi aktarılması ya da bilgi alınması gerekiyor ise giriş/çıkış modüllerinin bağlanmasına olanak tanır.\r\ne. Dijital adresli sistemlerde detektörlerin çalışma ilkesi klasik detektörlerde olduğu gibidir. Yani, yangın kararı detektör tarafından verilir.\r\nDijital adreslenebilir sistemler sadece adreslenebilme özellikleri dolayısıyla kolaylıklar getiriler. Ancak duman detektörlerinin bulunmasından sonra yangın görevlilerini en fazla uğraştıran yalancı alarmlara karşı akilli olarak nitelenebilecek çözümler sunamamışlardır.
    1. Analog Adreslenebilir Sistemler

Bu teknoloji yangın algılama ve uyarı sistemlerinde büyük bir gelişme olarak kabul edilir. Bu sistemler adreslenebilir olma özelliğinin yani sıra teknolojik olarak dijital adreslenebilir detektörlerden büyük farklılıklar göstermektedir. Akilli sistemler ve sensör kavramı ilk bu sistemlerle birlikte söylenmeye başlamıştır.

Bu sistemlerde karar verme yetkisi artık detektörlerin değil panelindir. Mikro işlemci tekniği ile çalışan bu sistemlerde detektör kavramı yerini sensör kavramına bırakmıştır.     Sensörler ortamdaki fiziksel büyüklükleri elektriksel işarete dönüştürdükten sonra sürekli değişim gösteren bu değerleri, kontrol paneli bağlantı kurduğunda analog bir bilgi olarak panele bildirirler. Kontrol paneli her 2-3 saniyede elemanlara bir işaret göndererek bu elemanlardan al  dığı bilgileri hafızasına kaydeder. Bu değerler hafızadaki değerler ile karsılaştırılarak değişimin durumu incelenir. Bu değişim alarm ya da arıza bilgilerinden hangisine karşılık geliyor ise panel kararını verir.

Artık yangın ile ilgili tüm parametreler kontrol panelinin elindedir. Bu sistemlerde sensörlerin duyarlılıkları ve çalışma özellikleri panelden belirlenmekte ve değiştirilebilmektedir. Bu sistemlerin getirdiği en büyük yeniliklerden biri de panellerin geleneksel görünümlerinin özellikle gösterge ve konum bakımından değişmesidir. Diğer sistemler oranla çok fazla veri elde edildiğinden bunların kullanıcıya aktarılması için alfa nümerik göstergeler, yazıcılar ve bilgisayarların kullanılmasına başlanmıştır.

    1. Elektronik Adreslenebilir Sistemler (INTERAKTIF)Yangın algılama ve uyarı sistemlerinde teknolojik evrimin bugün geldiği nokta hem kon trol panellerinin, hem de sahada kullanılan detektör, modül ve butonların tamamen mikroişlemcili olarak üretilmeleridir. Bu gelişme yangın algılama ve uyarı sistemlerinde devrim olarak kabul edilmektedir. Analog adreslenebilir sistemlerde akilli olan sadece panel iken, bu akillilik elektronik adreslenebilir sistemlerde saha elemanlarına dağıtılmıştır.Bu sistemlerle birlikte detektör kavramı yeniden gündeme gelmiştir. Karar verme yetkisi tekrar detektörlere verilmiştir. Bu sistemlerde panel kendisine bağlı elemanlarla hem yayın , hem de tarama yöntemini kullanarak haberleşir.Sahada kullanılan detektörler, modüller ve butonlar mikroişlemci kontrollü, elektronik adreslenebilir geçmişe dönük belleğe sahiptirler. Her bir detektör, modül ve buton sadece kendilerine ait geçmişe dönük, aşağıda tanımlanan bilgileri belleklerinde saklayabilmektedirler.

 

  • Cihaz adresi,\r\n· Cihazın tipi ve çalışma modu,
  • Sistem içinde sürekli çalıştığı süre,
  • Çalıştığı zaman içinde arıza geçirdiği ve alarm sayısı,
  • Eğer var ise son girilen alarmın tarihi ve zamanı,
  • Kalan/kullanılan çevresel kompazasyon miktarı,
  • En son bakim tarihi,
  • Kullandığı şantiye ve projenin adini,
  • Eğer var ise en son alarm sırasında detektörün kaydettiği değerler,
  • Detektörün hassasiyet değerleri,
  • Arıza kodları hakkında bilgiler.

Mikroişlemcilerin sahada kullanılan tüm ekipmanlara indirgenmiş olmasının amacı sistemde verimliliği ve sürekliliği sağlayacak olan bilgilerin teknik personele sağlıklı aktarılmasını sağlamak, bakim ve isletme kolaylığı getirmektedir.

Kontrol paneli, detektör, modül ve butonlarda hem yayın, hem de tarama yöntemi ile haberleştiğinden, haberleşme yoğunluğu az olmakta, böylelikle sistemde blendajli özel kabloların kullanımı gerekmemektedir.

YANGIN ALARM SİSTEMİNİN YAPISI

Bir yangın algılama ve uyarı sistemi; detektörler, kontrol panelleri, ikaz ve kontrol cihazlarından oluşur. Detektörler, yangının algılanacak mahaldeki (BÖLGE=ZONE) (ısı seviyesi, duman seviyesi vb.) değişiklikleri algılayan ve kontrol sinyallerini (akım değişikliği) kontrol paneline gönderen elemanlardır. Kontrol paneli iki telli sistem ile detektörden alınan kontrol sinyalini değerlendiren ve değerlendirme sonucuna göre ikaz sinyali gönderen elemandır.

İkaz ve kontrol cihazları ise kontrol edilen elemanlar olup kontrol panelinden alınan sinyalleri değişkenlere göre çalıştıran elemanlardı (korna, siren, otomatik söndürme sistemleri vb.).

Bir yangın alarm sistemi üç ana bölümden oluşur bunlar;

  1. Değerlendirme Ünitesi
    • Yangın Alarm Paneli
  2. Algılama (Giriş) üniteleri
    • Duman dedektörleri
    • Gaz Dedektörleri
    • Sıcaklık Dedektörleri
    • Alev Dedektörleri
    • Işın Tipi Dedektörler
    • Yangın İhbar Butonları
  3. Çıkış Ünitesi\r\n
    • Siren ve kornalar
    • Flaşörler
    • Telefon arama cihazı
    • Söndürme Sistemleri
    • Tekrarlayıcı Panel

Değerlendirme Ünitesi

(Yangın Alarm Paneli)

Binanın yapısı ve kullanım özelliğine göre seçilerek tesis edilecek detektörler bir kontrol paneline bağlı olarak çalışmaktadırlar. Kontrol paneli bina içinde günün 24 saati sürekli çalışan personelin bulunduğu yerde tesis edilerek sürekli olarak kontrol sağlanmaktadır. Detektörden alınan ihbar sonucunda sesli ve ışıklı şekilde alarm  vermektedir. Ayrıca sisteme bağlı olması hâlinde otomatik söndürme sistemini harekete geçirir, normal havalandırma sistemini durdurur, pozitif havalandırmayı ve kirli hava emiş sistemini çalıştırır. Asansörlerin zemine inerek kapılarını otomatik olarak açmasını sağlar.

Yangın kontrol panelleri konvansiyonel ve Adreslenebilir şekilde olmak üzere iki ayrı tipte dizayn edilmektedir. Konvansiyonel sistemde bina belirli bölgelere (zone) ayrılarak her bölge içine belirli sayıda detektör takılmaktadır. Yangın sırasında algılama ile panelde detektörün ait olduğu bölge numarası ile alarm verilmektedir. Hangi detektörden alarm geldiği tespit edilememektedir. Adreslenebilir (analog) sistemlerde nokta bazında algılama yapılmaktadır. Yangın sırasında ihbarın hangi detektörden geldiği tespit edildiğinden yangının erken fark edilmesini sağlamaktadır. Ayrıca yukarıda belirtilen diğer sistemlerin çalıştırılıp veya durdurulması bu tip paneller ile yapılmaktadır.

Yangın algılama ve uyarı sistemi; herhangi bir nedenle oluşmaya başlamış bir yangını sezip gereken önlemlerin alınması, boşaltılması ve söndürme işlemlerinin yapılabilmesi için belli yerlere komut veren, programlanabilir bir kontrol sistemidir. Bütün eğitim kurumları, ahşap özellik gösteren binalar, yuva ve kreşler, hastaneler, huzur evleri, resmi binalar, sinema ve tiyatrolar, spor salonları, otel ve pansiyonlar, işhanı ve merkezleri, toplu iş yerleri, endüstriyel tesisler, kapalı kullanım alanı 500 m² den büyük her türlü alışveriş merkezinde yangın ihbar ve alarm sistemleri tesis edilmelidir.
Kontrol Panelinin Özellikleri
Kontrol paneli aşağıdaki fonksiyonları düzenleyici sinyaller göndererek yerine getirir.

  • Kontrol panelinde hangi bölgede yangın çıktığı led uyarıcılarla belirtilir.
  • Hem kontrol panelinde hem de yangın bölgesinde (zone) sesli ve ışıklı uyarıcılar çalıştırılır.
  • Yangın çıktığı bölgede söndürme sistemi harekete geçirecek kontaktör çalıştırılır.
  • Yangın kapılarını kapatacak kontaktörler çalışır.
  • Havalandırma sistemi otomatik kapatılır.
  • Kanal tipi duman tutucuları açacak kontaktörler çalıştırılır.
  • Yangın mahâllindeki bütün makineleri durduracak kontaktörler çalıştırılır.
  • Otomatik telefon ve telsiz sistemi ile ilgili kişiler (polis, itfaiye, vs.) uyarılır.

Yangın haber verilmesi için en büyük birim olarak yangın bölgeleri kullanılacaktır. Tüm binalarda her bağımsız kat en az bir yangın bölgesi olarak kabul edilecektir. Eğer bir katın alanı 2000 m² den büyükse birden fazla yangın bölgeleri belirlenecektir. Bir bina ya da yapının toplam alanı 300 m² ya da daha küçük ise birden fazla katlı olsa da tek bir yangın bölgesi (zone) olarak kabul edilir.

Bir yangın bölgesinin herhangi bir doğrultuda uzunluğu 100 m’yi geçmeyecektir. Bir yangın bölgesinin içerisinde bir yangın başlangıcını görsel olarak saptamak için alınması gereken uzaklık 30 m ’yi geçmeyecektir. (TYK Yön. Mad. 77) Bu yönetmelik gereği görülen tün yangın alarm sistemlerinde yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı paneller aşağıda belirtilen yerlerde tesis edilecektir.

  • Bina ya da yapının zemin katında ve sürekli olarak görevli personel bulunan bir yerde ana kontrol paneli veya ana yangın kontrol panelinin başka bir mahâlde tesis edilmesi gerekli görülüyorsa, 1 yangın alarm tekrarlayıcı paneli tesis edilecektir.
  • Yangın kontrol panelinin tesis edildiği yerde personelin bulunamadığı zaman aralıkları varsa, bu sürelerde sürekli personel bulunan ikinci bir mahâlde veya daha fazla mahâllerde tekrarlayıcı paneller tesis edilecektir.
  • Yangın alarm sistemi birden fazla binayı kapsıyorsa, 2 veya daha fazla yangın bölgesi bulunan her binada ayrı bir tali yangın kontrol paneli ya da tekrarlayıcı panel tesis edilecektir.
  • Yangın kontrol panelleri veya tekrarlayıcı panellerinde asgari olarak aşağıdaki sesli, ışıklı ve alfa nümerik göstergeler bulunacaktır.
  • Genel yangın alarm lambası ve her yangın bölgesi için ayrı bir yangın alarm lambası,
  • Genel sistem arızası lambası ve ayrı bir ışıklı alfa nümerik gösterge ile bölgesel arıza bilgisi verilmiyorsa, her yangın bölgesi için ayrı bir arıza lambası,
  • Yangın uyarı butonlarından ve otomatik yangın detektörlerinden gelen uyarılar bireysel olarak cihaz bazında değerlendirebilen adreslenebilir sistemlerde yukarıdakilere ek olarak, bireysel yangın ve arıza uyarılarının izlenebileceği bir ışıklı alfa nümerik gösterge,
  • Her yangın veya arıza sinyali alındığında aktive olan sesli uyarı cihazı.(Sesli uyarı cihazı bir buton ile susturulabilecek, ancak sesli uyarının susturulması ışıklı uyarıların kalkmasına neden olmayacaktır.)
  • Tüm bölgesel yangın ve arıza lambalarının yanlarında hangi yangın bölgesine ait olduğu açık, net ve silinmeyecek bir şekilde etiketler bulunacaktır.
  • Yangın riskinin yüksek olmadığı bir ortam gerekir.
  • Binanın zemin katında sürekli personel bulunmuyorsa bu sürelerde personel bulunan ikinci bir yerde tekrarlayıcı panel olması gerekir.
  • Sistem birden fazla binayı kapsıyorsa 2 veya daha fazla bölge bulunan her binada bir tali kontrol paneli olması gerekir.

ALGILAMA (GİRİŞ) ÜNİTELERİ (Yangın İhbar Detektörleri)

Duman Detektörleri

Dumana karşı duyarlı olan detektörler binalarda yaşayanların hayatlarını korumak için uygundur. Çünkü detektörler yanmanın ilk evrelerinde toksik yanma ürünlerini ve dumanı algılayabilirler. Duman detektörleri duyarlılıklarda çeşitlidirler. Bunlar iyonizasyon, optik, kanal tipi ve aktif hava emmeli detektörlerdir.

Tüm endüstriyel binalarda, tüm kaçış noktalarında ve duman detektörlerinin yanlış uyarılara neden olmadan kullanımına elverişli koridorlarda, depolar, teçhizat odaları ve benzeri, sürekli insan bulunmayan bölümlerde veya otomatik su serpme olmayan bölümlerde tüm ortak alanlarda ve çalışma alanlarında otomatik duman Detektörü tesis edilecektir.

Genel olarak duman detektörleri, isi detektörlerinden daha hızlı cevap verirler ancak yalancı alarm verme olasılıkları da daha fazladır. Duman detektörleri prensip olarak.

          • Fazla miktarda toz bulunan yerlerde
          • Rutubetli yerlerde
          • Soğuk hava depolarında
          • Kazan dairelerinde, mutfaklarda
          • Egzoz gazları çıkan veya endüstriyel bir proses sonucu duman veya buhar oluşan yerlerde kullanılmamalıdır.

Kullanım alanları: Konferans odaları, kayıt stüdyoları, fabrikalar, elektrik/mekanik odalar, kütüphaneler, büyük mağazalar, tiyatro sahneleri, yatak odaları, bilgi işlem odaları, okullar, restoranlar, yemekhaneler, vb.

Duman Detektörleri Tipleri

          • İyonizasyondum detektörleri
            Hızlı gelişebilecek yangın riskinin bulunduğu mekânlarda kullanılır. Hızlı gelişen yangınlarda ortaya çıkan küçük partiküllü beyaz dumana çabuk cevap verir.
            Kullanım alanı: Koridor, merdiven, solvent depoları
          • Optik duman detektörleri
            Yoğun dumanlı, için için yanabilecek maddelerin bulunduğu mekânlarda kullanılır. Büyük partiküllü siyah dumana çabuk cevap verir.\
            Kullanım alanı: Koridorlarda, merdiven, asansör şaftları, X-Ray odaları, fotoğraf işleme odaları, kargo yükleme odaları.
          • Işın tipi duman detektörü
            Standart duman detektörlerinin montajının zor ya da ekonomik olmadığı geniş alanlarda kullanılmak üzere tasarlanmış,  karşılıklı alıcı ve verici ünitelerinin arasında oluşan duman partiküllerini algılayan detektördür
            Kullanım alanları: Yüksek hacimli depolar, yüksek tavanlı koridorlar, aktiryumlar.
          • Aktif hava emmeli çok hassa duman detektörü
            Korunan mahâlden bir boru şebekesi ile çektiği havayı, lazer tabanlı çok hassas bir detektörden sürekli olarak izleyerek çok küçük miktarlardaki dumanı algılayabilen sistemlerdir
            Kullanım alanları: Yüksek hacimli depolarda, atriyumlar, telekomünikasyon odaları, bilgiişlem merkezleri, elektrik panoları,  kablo tünelleri, trafo odaları, tozlu veya rutubetli alanlar, tarihî yapılar, müzeler.\r\n\r\n \r\n

Sıcaklık Detektörleri

Sıcaklık detektörleri artan ve sabit sıcaklık algılayan modellere sahiptirler. Bunların duman detektörlerinin kullanılmasının kısıtlı olduğu alanlarda uygulanır. Ancak yangın durumunda duman detektörlerine göre daha uzun zaman da cevap verirler.

          • Sabit sıcaklık detektörleri
            Ortamdaki sıcaklık düzeyinin belirli bir seviyeyi geçmesi hâlini algılar. Üretim sırasında yapılan bu ayarın daha yüksek sıcaklık  seviyelerine set edilmiş versiyonları yüksek sıcaklık detektörü olarak anılır ve sıcaklığın normal zamanda da yüksek seyrettiği mahâller için kullanılır.
            Kullanım alanları: Kazan daireleri, çay ocakları, fırın alanları, mutfaklar, kapalı otoparklar, yükleme alanları.
          • Isı artış detektörleri
            Sıcaklığın belirli bir süre içinde ani yükselmesi hâlini algılar. Sıcaklığın belirli bir değeri aşması ya da kısa bir sürede belirli bir artış göstermesi hâlinde alarm durumuna geçen detektördür.
            Kullanım alanları: Dumansız yangın beklenen alanlarda, çok kirli ve paslı alanlarda, %95 nemli ortamlarda.
          • Alev Detektörleri
            Alevin belirli bir süre içinde ani yükselmesi hâlini algılar.
            Kullanım alanları:
  • UV: Türbinler, patlayıcı imalathaneleri, püskürtme boya kabinleri.
  • IR: Petrol kimya, endüstriyel tesisler, hidrokarbon depoları, tanker yükleme alanları.
  • UV/IR: Uçak hangarları, proses odaları.

 

Gaz Sensörleri

\r\nParlayıcı ve patlayıcı gazların bir üretim prosesi içerisinde ortaya çıktığı, depolandığı ve nakledildiği ortamlarda, gaz kaçaklarının patlayıcı karışım oluşmadan algılanması ve gerekli önlemlerin alınması hayati önem taşır. Doğal gaz, LPG gibi günlük hayatta kullandığımız gazlar ve bunların yanı sıra çeşitli endüstriyel ortamlarda açığa çıkabilen pek çok patlayıcı gazlara duyarlı detektörler, kullanım yerleri ve amaçlarına uygun özelliklerde üretilmektedirler. Patlayıcı özellikleri olmamakla birlikte  zehirleyici veya boğucu nitelikte olan karbon monoksit, karbon dioksit, hekzan, amonyak gibi gazlara duyarlı detektörler de günümüzde endüstride, kapalı garajlarda, kazan dairelerinde ve hatta evlerimizde kullanılmaktadırlar.\r\n

Yangın İhbar Butonu

\r\nYangını ilk gören kişinin binada bulunan diğer kişileri uyarması ve zaman kaybetmeden yangına müdahâle ve kişilerin tahliye edilmesini sağlayan ihbar sistemidir.\r\n\r\nButon üzerindeki cam veya plastik malzeme darbe ile kırılarak butona basılır ve sistemde bulunan korna ile sesli olarak alarm verilir.\r\n\r\nBinada otomatik yangın kontrol paneli bulunması hâlinde sistem panele bağlanarak yangın hâlinde alarm dışında diğer sistemlerin harekete geçmesini sağlamaktadır. Bina içinde ihbar butonuna ulaşım 50 metreyi geçmemelidir.\r\n\r\n \r\n

Çıkış Üniteleri

\r\nSesli ve Işıklı Yangın Alarm Sistemleri\r\n\r\nBir bina ya da yapının kullanılan tüm bölümlerinde yaşayanları yangın veya benzeri bir acil durumdan haberdar etme işlemleri sesli ve ışıklı alarm cihazları ile gerçekleştirilecektir. Yangın alarm sinyali gecikmeksizin, yangın müdahâle konusunda eğitilmiş personele ulaştırmak kaydıyla, yangın uyarısının gerçekliğinin araştırılmasına imkân verecek şekilde bir ön uyarı sistemine müsaade edilecektir. Tehlikeli maddelerin bulunduğu veya işlendiği binalarda ve depolama amaçlı bina ve yapılarda herhangi bir\r\n\r\nyangın algılaması otomatik olarak bina tahliye alarmlarını harekete geçirecek, bu bina ve yapılarda ön uyarı sistemi uygulanmayacaktır.\r\n\r\nTahliye ikazları aşağıdaki istisnalar dışında hem sesli, hem de ışıklı olarak yapılacaktır.\r\n\r\nSesli Alarm Cihazları\r\n\r\nBinaya yerleştirilecek yangın alarm zil ya da sirenleri için, binanın yapısı ve normal gürültü seviyeleri bilinmelidir.\r\n

            \r\n

          • Sesli uyarı cihazları binanın her yerinde yerden en az 150 cm yüksekliğe monte edilmelidir.

\r\n

          • Prensip olarak, sesli uyarı 3 m mesafeden en az 75 dB (A) en çok 120 dB (A)

\r\n

          • veya 30 s sürebilen, fon gürültüsünden 15 dB (A) fazla olmamalıdır.

\r\n

          • Ortam gürültü seviyesinden en az 5 dB fazla ve en az 65 dB ses seviyesine sahip sirenlere ihtiyaç olacaktır.

\r\n

          • Uyuyan insanların bulunduğu ortamlar için en az 75 dB kabul görmektedir.

\r\n

          • Tesiste aynı tip uyarı cihazı olmalıdır. Binada aynı anda çalması planlanan 2 farklı ses tonu ya da biçimine sahip sesli uyarıcılar yerleştirilmemelidir. (Örnek olarak, hem zil hem de siren kullanılmamalı, bunlardan biri seçilmelidir.)

\r\n

          • Ses frekansı 500 Hz – 1000 Hz arasında olmalıdır. Çok gürültülü ortamlarda ilave ışıklı uyarı cihazları olmalıdır.

\r\n

          • Sesli uyarı cihaz yerleşimi yukarıda sayılan kurallar çerçevesinde ve sistem

\r\n

          • tipine uygun olarak yapılır. Sistem tasarlanırken tesisin yapısı ve kullanım şekli göz önünde bulundurulmalıdır. Cihaz yerleşimi yapılırken yapıda kullanılan malzemelerin ses yalıtım özellikleri ve ortam gürültü seviyeleri de dikkate alınmalıdır.

\r\n

          • Özellikle, otel, iş merkezi gibi binalarda sirenli sensörlerin kullanılması daha uygundur. Duyulan ses seviyesi, sirenden uzaklaştıkça aşağıdaki şekilde azalır. Ayrıca, her bir yangın kapısının 30 dB, her bir bina içi kapının 20 dB kayıp yarattığı bilinmelidir. Ses kaynağına uzaklık iki katına çıktığında 6 dB zayıflama olur. 1m’de 95 dB, 2m’de 89 dB, 4m’de 83 dB, 8 m’de 77 dB.

\r\n

\r\nIşıklı Alarm Cihazları\r\n\r\nSirenlerin efektif olmadığı yüksek gürültülü alanlar için flaşör kullanılır.\r\n

            \r\n

          • İşitme engellilerin çalışma, barınma, yolculuk etme gibi nedenlerle sürekli olarak bulunmaları olasılığı olan bütün binalar ve tesisatlarda kullanılır.

\r\n

          • İşitme engellilerin tek başlarına kalacakları otel odalarında yüksek ışık seviyeleri kullanılır.

\r\n

          • Aynı mahâlde birden fazla ışıklı uyarı cihazı varsa senkronizasyon olmalıdır.

\r\n

\r\n

YANGIN SÖNDÜRME SİSTEMLERİ

\r\nBinalarda kurulan söndürme tesisatı, binada bulunanlara zarar veremeyecek, panik çıkmasını önleyecek ve yangın söndürecek şekilde tasarlanacak, tesis edilecek ve çalışır durumda tutulacaklardır. Yangın söndürme sistemleri her yapıda oluşabilecek yangını söndürecek kapasitede ve yapının ekonomik ömrü boyunca, sistem gerektiğinde otomatik ve/veya elle devreye, gereken hızla girerek görevini yerine getirebilmelidir. Kurulması\r\n\r\ngereken sabit yangın söndürme sistemleri ve tesisatının nitelikleri kullanılacak teçhizatın  cinsi ve miktarı, yerleştirilmeleri, binanın ve binada bulunabilecek malzemelerin yangın türüne göre belirlenecektir. Sistem ve /veya sistemlerde kullanılacak tüm ekipmanlar sertifikalı olacaktır. Her türlü yangın söndürme sistemleri, ilgili TSE standartlarına ve tesisat yönetmeliklerine uygun olarak tasarlanacak, tesis edilecek ve onaylanacaktır (TYK Yön. Mad.90 ).\r\n\r\nYangın söndürme sistemlerini genel olarak,\r\n

            \r\n

          • sulu,

\r\n

          • gazlı ve köpüklü

\r\n

          • tozlu olmak

\r\n

          • üzere 3 ana başlıkta toplamak mümkündür. Uygulama yapılacak binaların özelliklerine göre sistem tercihi yapılır.

\r\n

\r\nSulu Söndürme Sistemleri\r\n\r\nİnsanların yoğun olarak bulundukları ve geniş binalarda yangının söndürülmesi veya kontrol altında tutulabilmesi için su serpme sistemi (sprinkler) tercih edilir. Zaten diğer sistemler ile bu tip projeleri teknik olarak çözmek mümkün değildir. Bu sistemin en  belirgin özelliği çok geniş alanları kontrol edebilmesi ve sadece yangın olan bölgede  otomatik olarak devreye girmesidir. Ayrıca sprinkler sistemlerinin uygulanacağı bölgede mekanik aletler çalışıyorsa (örneğin forklift veya robot makineler vb.) bu durumda kuru baskın sistem tercih edilir. Bu uygulamada tesisatta su bulunmaz ve detektörlerden alarm geldiğinde, alarm gelen\r\n\r\nbölgeye önceden saptanmış sprinklerler vasıtasıyla yağmurlama yapılır. Böylece herhangi bir mekanik darbe sonucunda tesisat zarar görse bile ortama su boşalmaz.\r\n\r\nSu serpme sistemleri: Su besleme kaynağı, pompa istasyonu, su serpme elemanları ve ikaz verme düzeninden oluşur. En büyük avantajı, insan müdahalesine gerek kalmadan otomatik olarak devreye girmesidir. Yangına karşı can ve mal güvenliğinizin en önemli koruyucusudur. Özellikle depolar, antrepolar, kapalı  garaj, fabrikalar, çok katlı binalar, kamuya açık, insan yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde mutlaka kullanılmalıdır. Ayrıca tehlikeli madde yangınlarında ( petrol yangını, plastik yangını, kimyasal yangını vb) köpük kuplajıyla daha iyi sonuç verir.\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\nGazlı Söndürme Sistemleri\r\n\r\nİşletmeler için çok önemli olan (bilgi işlem odası, UPS odası vb) ve diğer köpüklü ve tozlu söndürme sistemlerinden zarar gören cihazları içeren küçük oda ve bölmelerde  kullanılır.\r\n\r\nÇalışma prensibi havanın yanma için ihtiyacı olan hava karışımını bozarak yanmayı ortadan kaldırır ve cihazlara hiçbir zarar vermez. Aslında gazlı sistemler içerisinde CO2‘ide açıklamak gerekmektedir. CO2 sistemleri daha çok, büyük elektrik odalarında, jeneratör odalarında veya yüksek ısı v e kimyevi madde içeren üretim makinelerinin korunmasında soğutma sistemi ile söndürme yapan bir sistemdir.\r\n\r\nKöpüklü ve Tozlu Sistemler\r\n\r\nBu sistemler akaryakıt ve kimyevi madde tabanlı yangınlarda kullanılır. Çünkü bu tip yangınlar yüksek ısılı, büyük alevli yangınlar olduğu için hava ile irtibatının tamamen kesmek gerekmektedir. Aksi taktirde bu tip yangınları kontrol altına alabilmek mümkün değildir.\r\n\r\nTaşınabilir Söndürme Tüpleri Montajı\r\n\r\nHer bağımsız bölüm için en az bir tane olmak üzere, beher 200 m² taban alanı için 1 adet ilave edilerek uygun tipte 6kg’lık yangın söndürücü bulundurulması esas alınarak:\r\n

            \r\n

          • A sınıf yangınlar için, kuru kimyevi toz veya sulu

\r\n

          • B sınıfı yangınlar için, kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü

\r\n

          • C sınıfı yangınlar için, kimyevi tozlu veya karbondioksitli

\r\n

          • D sınıfı yangınlar için, kuru metal tozlu söndürme cihazları bulundurulmalıdır.

\r\n

\r\nTaşınabilir söndürme tüpleri için, söndürücünün duvara bağlantı asma halkası duvardan kolaylıkla alınabilecek şekilde ve zeminde asma halkasına olan uzaklığı yaklaşık 90 cm’yi aşmayacak şekilde monte edilir.\r\n\r\nOtomatik Söndürme Sistemleri\r\n\r\nDeğerli cihaz, ekipman ve bilgilerin depolandığı mahallerin yangına karşı korunması\r\n\r\niçin geliştirilen otomatik algılama ve söndürme sistemleri, elektronik (algılama) ve mekanik (söndürme) olmak üzere 2 ana başlığa ayrılır. Günümüzde söndürücü gaz olarak en yaygın kullanımı olanlar FM 200, FE 13, argon ve CO2 olarak karşımıza çıkmaktadır. Otomatik söndürme sistemlerinde “Total Flooding” uygulamalarında kullanılan her bir gazın avantaj ve dezavantajları vardır. Dolayısıyla sistem tasarlanırken, taleplerin ne olduğu gözden geçirilmeli ve buna uygun gaz seçimi yapılmalıdır.\r\n\r\nOtomatik yangın söndürme sistemlerinde kullanılmakta olan halon gazının, ozon tabakasına verdiği zarar yüzünden tüm dünyada üretiminin durdurulmasıyla, önceleri ilk alternatif olarak hâlihazırda kullanılmakta olan karbondioksit (CO2) ön plana çıkmıştır. Ancak CO2’nin boşaltıldığı mahalde solunum yapılmasını engellemesi ve bu nedenle insan sağlığı açısından risk taşıması, sürekli olarak yeni alternatif arayışını gündemde tutmuştur.\r\n\r\nBu süreçte çeşitli üreticiler halon gazına alternatif araştırmalarını devam ettirmişler ve değişik özelliklerde birçok yeni söndürme maddesini onay kuruluşlarına sunmuşlardır. FM 200 ve NAFS III bu süreçte öne çıkan gazlar olmuştur. NAFS III gazı negatif özelliklerinin fazlalığı nedeni ile günümüzde artık kullanım dışı kalmıştır. Halon gazı alternatiflerinden FE 13 bu süreçte “clean agent” maddeler sınıfında yerini almıştır.\r\n\r\n \r\n

SİSTEMLERDE KULLANILAN TEMEL ÜRÜNLER

\r\n \r\n\r\n \r\n\r\n \r\n

\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Yangın Algılama Paneli\r\n\r\nSistem merkezidir. Girişlerden alığı yangın alarmı verilerine göre çıkışlarını aktif hale getiren paneldir.
Duman Dedektörü\r\n\r\nYangın başlangıcında ortaya çıkan dumanı algılayan cihazdır. Optik olarak duman algılaması yapar. Etkin algılama alanı 50m2-80m2 arasıdır.
Isı Dedektörü\r\n\r\nYangın başlangıcında ortaya çıkan yüksek ısı artışını algılayan cihazdır. Etkin algılama alanı 50m2-80m2 arasıdır.\r\n\r\n
Işın Tipi Duman Dedektörü\r\n\r\nIşın hattı dahilindeki duman seviyesini algılayan cihazdır. Etkin algılama alanı 20x100m = 2000m2 civarıdır.\r\n\r\n
Yangın Alarm Butonları\r\n\r\nManuel olarak yangın bildirme amaçlı Kır-Bas tipi butondur.
Yangın Sireni\r\n\r\nSesli ve flaşlı olarak acil durum bildiren cihazdır.

\r\n \r\n\r\n \r\n\r\n